Kleur ruimtes

Niet elk scherm, elke printer of elke camera kan dezelfde kleuren laten zien. Mensen kunnen ontzettend veel kleuren zien, maar geen enkel apparaat kan ze allemaal reproduceren. Een kleurruimte (of kleurprofiel) is daarom een afgesproken deel van alle mogelijke kleuren waarbinnen een apparaat of bestand werkt.

Hieronder zie je een simpele weergave van “alle kleuren die er zijn” (de gekleurde cirkels). De driehoeken laten zien hoe groot elk kleurprofiel is. Klik op de knoppen ontdek de verschillen.

Kleurenprofielen vergelijken

sRGB

sRGB

Dus wat betekent “100% sRGB” nu eigenlijk?

Je ziet dit vaak in de specificaties van laptops en monitoren. Het betekent dat het scherm alle kleuren binnen de sRGB-driehoek hierboven kan tonen — oftewel: precies genoeg voor normaal websitegebruik, foto’s en video. Zie je “95% sRGB” staan? Dan mist dat scherm een klein randje van die driehoek, meestal onopvallend. Zie je juist “130% sRGB” of “Adobe RGB”? Dan kan dat scherm zelfs meer kleuren tonen dan de meeste websites gebruiken — fijn voor fotobewerking, overbodig voor de meeste andere dingen.

Dezelfde kleur, ander resultaat.

Kies hieronder een kleur en zie een voorbeeld van hoe die kleur kan veranderen zodra hij met CMYK-inkt gedrukt wordt in plaats van op je scherm getoond. Fel groen, fel oranje en blauw-paarse tinten zijn voor een printer het lastigst om precies na te maken, omdat die kleuren buiten het bereik van de meeste inkten vallen. Zachtere, minder verzadigde kleuren (pastel, aardetinten) veranderen juist nauwelijks.

Let op: dit is een vereenvoudigde, illustratieve weergave om het principe te laten zien — geen exacte omzetting via het ICC-profiel van een specifieke drukker. Voor drukwerk waar de kleur echt precies moet kloppen, vraag je altijd een proefdruk aan bij je drukker.

Verschil kleur op scherm en kleur op papier

Op je scherm (sRGB)
#2ECC71
Via CMYK-inkt
#2ECC71
Geschat verschil: 0%

Vereenvoudigde illustratie op basis van bekende zwakke plekken van CMYK-inkt (fel groen, oranje en blauw-paars) — geen exacte ICC-profielconversie van een specifieke drukker.

Waarom kleurprofielen ook met licht rekenen, niet alleen met kleur.

Een kleurruimte bepaalt niet alleen wélke kleuren er getoond kunnen worden (het gamut), maar ook hóe de helderheid van zwart naar wit wordt opgebouwd. Dat heet de gammacurve. Schermen zijn van nature niet-lineair: als je de cijfers gewoon in het midden zou zetten (bijvoorbeeld 128 van de 255), krijg je niet exact de helft van het licht dat je zou verwachten. Daarom rekenen sRGB en de meeste andere kleurprofielen met een gammacurve (ruwweg gamma 2,2), zodat gelijke stapjes in het cijfer ook gelijke stapjes in waargenomen helderheid geven.

Schuif hieronder aan de knop en vergelijk: het linker vakje gebruikt het percentage rechtstreeks als cijfer, het rechter vakje rekent om via de echte gammacurve. Bij 50% licht zie je bijvoorbeeld dat het “juiste” cijfer niet 128 is, maar rond de 188 ligt.

Simpel gemiddelde
Cijfer: 128 / 255
Echte lichthoeveelheid
Cijfer: 188 / 255

Beide vakjes laten dezelfde hoeveelheid licht zien. Het linkervakje gebruikt het percentage direct als getal. Het rechtervakje rekent om zoals een scherm dat écht doet.

Doe de Quiz!

Vijf korte vragen om te checken of de theorie hierboven is blijven hangen.

Score: 0 / 5